Gdzie stopy nasze... — śladami polskich pionierów w prowincji Alberta

Lato w Albercie jest tak samo krótkie jak i gorące. Temperatura często przekracza 30 stopni C. Na południu Alberty termometr częściej zatrzymuje się w okolicach 40 C. Powietrze jest suche, czyste i przesycone zapachem dojrzewających pól rzepaku czy zbóż. Ten rok jest trochę inny — nawet synoptykom pogody jest ciężko przewidzieć co natura przyniesie w ciągu najbliższych kilku dni — pomyłek nie brakuje... .

Na rozległych preriach niewiele się zmieniło ostatnimi laty — te same, na wpół dzikie stada krów, dumnych bizonów czy trwożliwych jeleni wapiti — spokojnie przeżuwają swoje jedzenie — szybciej dorastając do właściwej wagi — niż ceny rynkowe...

Na farmach jest zawsze coś do zrobienia. Ale w te gorące dni, każdy z niecierpliwością oczekuje dnia, gdy w okolicy znów pojawi się ksiądz czy misjonarz aby odprawić specjalną mszę za pionierów. W wielu osadach obecnie ma to miejsce tylko raz w roku. Tak jest również w osadach zakładanych w większości przez polskich pionierów, którzy w większości przybyli tu z początkiem lat 1900 głównie z Galicji (Polska w tym czasie nie istniała na mapach świata)...

Kraków, Haight, Polska, Kopernik, Warwick— to nazwy niewiele mówiące obecnie większości Polonii w Albercie. Nazwiska pionierów na trwałe wyryte są w piaskowcach przykościelnych cmentarzy—Nowicki, Sarnecki, Halwa, Dziewenka, Banach, Pelz...

Na te dziękczynienne Msze, połączone zawsze z modlitwą na grobach tam pochowanych najbliższych osób —zjeżdzają się z bliska i z daleka. W Haight, w kościele św. Antoniego przyjechali ludzie aż z dalekiego Teksasu...  Było bardzo uroczyście. Niezwykle spokojnie—zdawało się, że nawet wiatr się zatrzymał i osiadł na pobliskich farmach w pokoju. Nikomu się nie spieszyło do domu. I to nie dlatego, że po zakończonej Mszy był ofiarowany bogaty poczęstunek: sałatki, polskie kiełbasy z pobliskiego Mundare, bigos, pierogi, gołąbki z kaszą gryczaną, owoce. Ksiądz diecezjalny—rodem z dalekich Filipin—o. Nilo Macapiniac—również miał czas dla każdego, nigdzie się nie spieszył...

Czas ma tu całkiem inny wymiar. Skromny kościółek położony milę od głównej drogi nigdy nie jest zamykany. W głównych drzwiach nigdy nie wstawiono żelaznego zamka i klucza. Tutaj ten dom Boży, cmentarz, parafianie i ojciec Nilo—to jakby jedna, nierozerwalna całość. Uniwersalny kościół—obecny we wszystkich tu dzisiaj obecnych. Miejsce modlitwy, o której nawet za dużo się nie mówi, a przenosi w sercach do swoich domów; i którą dzieli się z sąsiadami będącymi często innego wyznania — drobnym, dobrym uczynkiem, pozdrowieniem. I to na codzień—jak i dobrym słowem.

Takie to są nasze kanadyjskie prerie pamietające stopy i spracowane ręce pionierów—farmerów, cieśli, górników, budowniczych pierwszych lini kolejowych, drwali...

W Fox Creek i Tawatinaw położonych w północnej Albercie—obecnie o polskości świadczą tylko nagrobki na przyległych cmentarzykach. Kościoły już dawno pozamykano. Dziś są one świątynią i ostoją dla rojów sów, kruków czy srok, głośno komentujących nadejście niezapowiedzianego pielgrzyma. Jakkolwiek zabite obecnie deskami te kościoły, mogłyby one znów nabrać swojego charakteru—o ile ktoś by się tym zainteresował. Te kościółki były również budowane poprzez polskich osadników w Albercie.

Polonia w Albercie jest dość liczna, dość zamożna, nieźle zorganizowana, pobożna, katolicka...— ale tylko czas, i to co pozostanie trwałego — będzie potwierdzeniem tego wszystkiego w oczach kolejnych pokoleń Polonii albertańskiej i Polaków w kraju ojczystym...

 

Janusz Zalewski

POLSKI KOŚCIÓŁ w okolicach Vegreville

Text Box:

Polskie osadnictwo w Saskatchewan

Więcej na stronie Polonia Edmonton News on FaceBook

Muza Narodzona   Wiersze  Joanna DUMICZ

Więcej na FaceBOOK

Gorąco polecamy

Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy

w Prosperity, Alberta

Wybudowany w roku 1946-tym przez polskich pionierów

Obecnie zagrożony likwidacją

Kanadyjskie Towarzystwo Dziedzictwa Polskiego pracuje nad jego zabezpieczeniem jako zabytku prawem chronionym. Prosimy o pomoc w tej sprawie @ info@polonia.cc